Bugun...

Dolar Kuru Neden Arttı?
Tarih: 01-02-2014 12:57:00 Güncelleme: 01-02-2014 13:42:00 + -


Erciyes Üniversitesi, İ.İ.B.F. İktisat Bölümü, Emekli Öğretim Üyesi sitemiz Prof. Dr. Cihan DURA dolar kurunun hızlı yükselişini değerlendirdi

Dolar Kuru Neden Arttı?

Erciyes Üniversitesi, İ.İ.B.F. İktisat Bölümü, Emekli Öğretim Üyesi sitemiz Köşe Yazarı Prof. Dr. Cihan DURA dolar kurunun yükselişinin nedenleri ve yükselişine sebep olan faktörleri değerlendirdi. 

 

Dolar kuruna ne oldu da birden artmaya başladı, sebepleri neler olabilir?

 

Dolar kuru Mayıs 2013 sonundan itibaren hızlı bir yükseliş eğilimine girdi. 30 Mayıs tarihinde 1.86-1.87 idi. Aynı gün hareketlenerek 1.90 TL düzeyine çıktı. Ardından 2.00’ye kadar yükseldi. O zaman şu soruya yanıt aranmaya başladı: Dolar kuru neden yükseldi? Genellikle üzerinde birleşilen yanıt şu oldu: Çünkü Amerikan Merkez Bankası (FED) para politikasını sıkılaştırma sinyali verdi. Türkiye’de, sıcak para hareketlendi, ülkeden çıkmaya başladı. Arzı azalıp talebi artınca, Dolar’ın fiyatı, yani kuru yükselmeye başladı. Bu arada diğer bazı faktörler de artış eğilimini şu veya bu yönde etkiledi.

 

FED, 2008’den beri parasal genişleme politikası uygulamış, Dolar basıp tahvil satın alarak dünyada Dolar bolluğu yaratmıştı. Ancak son kararı ile “artık tamam!” dedi. Başkan Bernanke Mayıs 2013’de şu açıklamayı yaptı: Piyasadaki Dolar bolluğu sonsuza kadar süremez! Türkiye dahil, bütün dünya piyasalarını sarsmaya yetti bu açıklama! Haziran ayında daha net konuşan Bernanke, Dolar’ın piyasadan çekilme tarihini de verdi: Para muslukları yılsonuna kadar yavaş yavaş kısılacak, 2014 yılında ise tamamen kapatılacak. Ancak program bazı şartlara bağlı olarak, ABD işsizlik ve kalıcı büyüme oranları ile konut piyasalarındaki gelişmelere bağlı olarak yürütülecekti.

 

ABD Merkez Bankası (FED) Başkanı Bernanke “Dolar bolluğuna son” derken, aslında epeydir uyguladıkları parasal genişleme politikasından vazgeçildiğini ifade ediyordu. Daha önceki uygulama şöyleydi: FED Dolar basıyor, ABD Hazinesi'ne devrediyor, karşılığında tahvil alıyordu. FED likidite sağlayacak bir uygulama başlattı: Bankaların elindeki tahvilleri satın almaya başladı. Ayrıca düşük faiz politikası izledi, Ancak bankalar bu paraları ABD’de değerlendirme yerine çoğunlukla, Türkiye gibi gelişmekte olan ülke piyasalarında değerlendirme yoluna gittiler.

 

Parasal genişleme politikasından vazgeçilmekte olunduğuna dair sinyaller 2013 yılı başlarında gelmeye başlamıştı. Sonuç olarak ABD Merkez Bankası’nın (FED) tahvil alım programını azaltma kararı; dünya piyasalarında ve tabii Türkiye’de de büyük bir gerilime yol açtı. Piyasalar sert biçimde etkilendi. Yabancı fonların kaçışı hızlandı. Doğal olarak yabancı sermaye girişi de durakladı. Dünya borsaları yüzde 1- 3 arasında düşüş kaydederken, Borsa İstanbul (BİST) tarihî bir düşüşle adeta çöktü. Yabancılar hisse senetlerini satarak dolar almaya başladı, Tabii kur da fırladı. Merkez Bankası’nın (TCMB) defalarca müdahale ederek piyasaya Dolar sürmesi, kurun ateşini söndüremedi.

 

17 Aralık sonrasına gelince, öyle sanıyorum ki, ana faktöre, ekonomik durumun kötüleşmesi ile birlikte güçlü bir siyasi faktör eklenmiş oldu: AKP-Cemaat gerilimi ve yolsuzluk- rüşvet operasyonları… Kanı’mca bu son faktörün etkisi, yine arızi bir faktör olan Gezi olayları etkisinden çok daha şiddetli oldu.

 

Dolar kuru 2013 yılı sonuna doğru yaklaşık 2 00 TL düzeyini koruyordu, örneğin Aralık 2013’ün ilk yarısında 2.04 civarında idi. 20 Aralığa doğru FED parasal genişlemeyi yeniden (85 milyar Dolar’dan 75 milyar Dolar’a) azaltma kararı alınca, kur küresel piyasalarla birlikte Türkiye’de de hareketlendi: 2.07, ardından 2.10… Artışın devamında, ülke içindeki bazı faktörlerin de etkisi oldu kuşkusuz: Yıl sonu, döviz borcu olanların piyasadan dolar satın almaları, tasarruf amaçlı Dolar talebinin artması, Türkiye’ye döviz girişinin yavaşlayacağı kuşkularının çoğalması gibi.

 

Yeni yılın ilk günlerinde kur adeta coştu: 2.18… İşte tam bugünlerde iki faktör sahneye hâkim olmaya başladı: Birincisi, ekonomik bir faktör olarak döviz girişlerindeki azalmadır. Bunun da arkasında, uluslararası bankaların, yatırımcılarına Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerdeki döviz pozisyonlarını azaltma tavsiyesi ile FITCH'in Türkiye’nin kredi notu hakkında yaptığı açıklama yatıyor. İkincisi, siyasi bir faktör olarak AKP-cemaat çatışması… Yolsuzluk ve rüşvet operasyonları gerek içerde gerek dışarıda Türkiye’de işlerin çığırından çıkmaya başladığı şeklinde algılandı. Olayların bir türlü durulmaması sonucunda Dolar kuru “tarihî rekorlar” kırmaya başladı: 2.20 TL… sonra 2.30’u test etti. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu’nun faiz oranlarını artırması üzerine geriledi; bugün 1 Şubat, 2.26 TL. civarında…

 

 Erciyes Üniversitesi Emekli Öğretim Üyesi Prof Dr. Cihan Dura'nın yazısının tamamına ve diğer köşe yazılarına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz... 

 

http://sistem.kayseri.net.tr/yazarlar/-profdrcihan-dura/dolar-kuru-neden-artti-sorular-ve-yanitlar-/93/




Bu haber 1732 defa okunmuştur.

Etiketler :

YORUMLAR



İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER EKONOMİ HABERLERİ